BİLİNEN İLK TÜRK MİLLİYETÇİSİ HÜKÜMDAR: HUN KAĞANI Çİ Çİ
Yeryüzünde günümüzdeki anlamda milliyetçilik kavramının ortaya çıkışı 1883’teki Fransız Devrimi ile ilişkilendirilir. Ancak bundan önce de çeşitli halkların ya da liderlerin milliyetçilik ile izah edilebilecek tutumlarına tanık olunduğu bir gerçektir.

 

Türk Milliyetçiliği konusunda bilinen en eski yazılı belge hiç şüphesiz Orhun Yazıtlarıdır.

Burada açıkça Türk budunlarına yönelik milliyetçi çizgide cümleler yer alır.

Ancak bundan önce de fiilen milliyetçilikle açıklanabilecek tutumlar söz konsudur.

Sözün gelişi İskit Kraliçesi Tomris’in Perslere karşı direnişi de milliyetçi izler taşımaktadır.

Lakin Tomris’in, Temuçin’in ve Mete Kağan’ın sergiledikleri liderlik, milliyetçilik olgusundan daha ziyade hükümdarlık dürtüsüyle açıklanabilir.

Bir başka deyişle tarih boyunca ortaya çıkan yüzlerce uygarlığın başındaki hükümdarların hakimiyet kurma maksadıyla yaptığı savaşlar, işgaller, anlaşmalar ve diğer tutumlardan çok da farklı değildir.

Doğrudan bir Türk hanedan mensubunun milliyetçi bir tavır sergilediği ilk bilinen örnek, Hun Şehzadesi Çi Çi’nin mücadelesidir.

Geçiş efekti

MÖ 220’lerde Aşina Hanedanı tarafından kurulan Asya Hun İmparatorluğunun yükseliş dönemi, MÖ 161’de hükümdar olan Kün Çin Kağan döneminde sona ermişti.

35 yıla yakın kağan olan Kün Çin döneminde Çinlilerin Hun İmparatorluğu üzerindeki etkisi iyice artmıştı.

Bir yandan Aşina ailesine mensup şehzadelere gönderilen soylu Çin prenseslere eşlik eden koruma birlikleri vasıtasıya hanedanın en yakınına kadar sokulan Çinliler, öte yandan İmpratorluğun çatısındaki Moğol ve Tunguz boylarını kışkırtmaktan geri durmuyordu.

Kün Çin’ın MÖ 126’da ölümü sonrasında Çinlilerin giderek artan müdahaleleri, Hun İmparatorluğunun gittikçe güç kaybetmesine sebep oldu.

Voyenkiu diye kayıtlara geçen Hun İmparatoru MÖ 57’de öldüğünde yerine geçen Hohanşi, son derece dağınık bir durumdaki devletin varlığını sürdürmenin tek yolunun Çin egemenliğini kabul etmek olduğunu düşünüyordu.

Çinlilere vergi göndermek, istendiğinde Çin ordusuna savaşçı vermek ve ileri Çin karakollarının Hun ülkesinde kurulmasına izin vermek gibi ağır koşullar içeren bir anlaşmayı kabul etmişti.

Hohanşi’nin kardeşi Çi Çi ise bu koşulları küçültücü buluyordu.

Genç şehzadenin “biz Hun ülkesini at sırtında vuruşarak kurduk, diğer kavimler üzerinde bu yolla saygınlık edindik. Kağanlarımız kahramanca ölmeyi göze alarak Hun ülkesini yaşattı.

Bu yolla kağanlık güdebildiler. Öldüklerinde yerine töre gereği küçük kardeşi veya oğlu kağan oldu. Ölmekten korkandan kağan olmaz. Kağansız Hun ülkesi de yok olur gider” dediği rivayet edilir.

Çinlilerle yapılan anlaşmaları kabul etmeyen Çi Çi, kendisi gibi düşünenlerle birlikte Hun ülkesinin batısına çekildi ve ağabeyinin kağanlığını tanımadığını söyleyerek bağımsızlık ilan etti.

Tarihçilerin Batı Asya Hun Kağanlığı diye kaydettikleri bu yeni devlet, Çinlilerin hakimiyetini kesin biçimde reddetti.

Çi Çi Kağan da yeni bir Mete gibi hareket ederek çevresindeki boyları etrafında toplamaya başladı.

Talas Irmağı boylarını yurt edinen Çi Çi, Hun geleneklerinden farklı olarak sabit bir başkent inşaa etti.

Etrafını surlarla ören ve buraya yerleşen Çi Çi, bunu muhtemelen Çinlilere öykünerek yapmıştı ve bir anlamda bunu özgürlük sembolü olarak kabul etmişti.

Ancak bu kararı, onun sonunu da beraberinde getirdi.

Bağımsızlığının yirminci yılında, MÖ 35’lerde ülkesine saldıran büyük Çin ordusunu bu şehrin duvarları ardında savunma yaparak karşılamaya kalktı.

Meydan savaşlarına ve vur kaç taktiklerine alışık olan Hunların kale savunması deneyimi yoktu.

Buna karşın ezelden beri surların ardındaki kentlerde yaşayan ve binlerce yıldır iç savaşlarda ve düşman hücumlarında kale kuşatmalarına alışık olan Çinliler, Hun savunmasını kolayca aştılar.

Çin kayıtalrı MÖ 35’te gerçekleşen bu savaşta Çi Çi Kağanla beraber çocuk ve kadınların da içinde bulunduğu 1518 Hunlunun yaşamını yitirdiğini yazmaktadır.

Böylece Türk tarihinin bilinen en eski milliyetçi hükümdarı Çi Çi Kağan ve kurduğu Batı Asya Hun Kağanlığı da tarihteki yerini alacaktı.

Ağabeyinin Çin himayesine giren Doğu Hun Kağanlığı ise kısa süre içinde Çin Hanedanı tarafından asimile edildi.

 

Popüler Tarih, Popüler Kültür
Arap kökenli göçmen Akadlar, Sümer Uygarlığını nasıl ele geçirdi? TÜRKLERİN KAYIP 500 YILI (MS 48, MS 552) HUN KAĞANLARININ ÇİNLİ HATUNLARI BİLİNEN İLK TÜRK MİLLİYETÇİSİ HÜKÜMDAR: HUN KAĞANI Çİ Çİ URARTULAR, HURRİLER ve METANNİLER KÜRTLERİN GENETİK ATALARI MI? AŞİNALAR'IN GERÇEK TARİHİ Anadolu'nun Unutulmuş En Eski Üç Uygarlığı: Hattiler, Hurriler ve Luviler HIUNG-NU VEYA ASYA HUNLARI'NA DAİR ŞEHİR GEÇİŞİ HİZMET SINIFINDAKİ YOLLARDA YAN YOL KATILIMLARINDAN KAYNAKLANAN SORUNLARIN ÇÖZÜMÜNE BİR ÖNERİ SAKALARIN VE İSKİTLERİN GİZEMLİ TARİHİ DÜNYA HALKLARI, 2. BÖLÜM: GÜRCÜLER LAİKLİK KAVRAMI ve DÜNYADAKİ GELİŞİMİ Proto Çerkeslerin, Proto Gürcülerin, Proto Lazların, Proto Türklerin, Proto Keltlerin ve Trakların Genetik Akrabaları olarak İSKİTLER, KİMMERLER ve SARMATLAR BELEDİYE KAVRAMI VE BELEDİYECİLİK ANLAYIŞININ GELİŞİMİ VE CUMHURİYET ÖNCESİ TÜRKİYE’SİNDE TAŞIDIĞI ANLAM Arnavut Halk Destanı ve Türkülerinde İstanbul Ortaokul Öğrencilerinde Problemli İnternet Kullanımı İle Öz-yeterlik Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Aracı Rolünün İncelenmesi Nedenleri Sonuçları ve Çözüm Önerileri Bağlamında Akran Zorbalığı: Bir Olgubilim Çalışması İlk Yunan Parlementosu: Anabolu (Nafplion) Ağa (Vouleftikon) Camii RUS İSTİHBARAT BELGELERİNE GÖRE BALKAN TÜRKLERİ'NİN KÖKENLERİ Hadise, Çarşamba'yı Sel Aldı Türküsü'nü söylerse! Sürmeli Kadın'dan Zeus Baharı Uyarısı Karamanoğulları Beyliği ve Hanedan Ailesinin Kökenleri GÜZEL ASTROLOG MICHAELA ASTRO'NUN YEREL SEÇİM KEHANETLERİ: İSTANBUL, ANKARA, İZMİR, BURSA VE ANTALYA 2026'DA HİDROJEN BOMBASI ATACAKLAR, AZERBAYCANLI KAHİN NADİM ALIXANOV'UN 3. DÜNYA SAVAŞI KEHANETİ Oğuzların Kökenlerine Dair 4 Farklı Tarih Tezi BURSA DEPREMİ, BİZANS DÖNEMİNDEN GÜNÜMÜZE BURSA'NIN FAY HATLARI İLE SINAVI, 1855 VE YENİ KEŞİF KIZIL DELİ KAHİN'İN ERZİNCAN ALTIN MADENİ KEHANETİ GERÇEKLEŞTİ, PEKİ KİM BU X KAHİNİ? Kudüs: Mitolojilerin Savaştığı Şehir Zeki Müren Yaşasaydı ve Selanik Türküsü'nü Okusaydı DÜNYA HALKLARI, 1. BÖLÜM: TÜRKLER ASTROLOJİ BİLİM DALI MI? ASTROLOG MICHAELA ASTRO İZMİR VE MALATYA DEPREMLERİNİ TARİHİYLE NASIL BİLDİ ÇERKES MİTOLOJİSİ, ESKİ ÇERKES DİNİ VE NARTLAR Şiir Gibi Şehir: Varna TÜRKLERİN KUZENLERİ: MACARLAR, FİNLANDİYALILAR, ALMANLAR VE KELTLER TARİHİ VE KÜLTÜRÜYLE ÇERKESLER, DÜNYA HALKLARI 5. BÖLÜM DÜNYA HALKLARI 4. BÖLÜM: ÇİNGENELER (ROMANLAR) DÜNYA HALKLARI, 3. BÖLÜM: LAZLAR Yapay Zeka ile Tarkan'a Selanik Türküsü Söylettiler! ŞAMAN SELENGE: TÜRK MİTOLOJİSİNDE TENGRİ VE YARADILIŞ