HUN KAĞANLARININ ÇİNLİ HATUNLARI
Bir üçleme olarak at, avrat, silah, Türklerin hayata bakışlarını özetleyen bir motto olarak kabul edilir. Her ne kadar günümüzde bir şaka olarak görülse de bu bir gerçektir. Türkler, tarihleri boyunca atlarına, eşlerine ve silahlarına değer vermişlerdir.

Tarihteki en eski Türk devletlerinden birisi olan Asya Hun İmparatorluğunda bunun izlerini görürüz.

Türklerin bu özellikleri, bilhassa Çinliler tarafından kullanılmıştır.

Hun Türklerinin güçlü olduğu dönemlerde at ve silahın yanı sıra güzel Çinli prensesler kağanlara hediye edilmiştir.

Böylece Hun saldırılarından kurtulan Çinliler, güç dengeleri değiştiğinde komşularına acımasızca saldırmışlardır.

Çin sarayının güzel prensesleri ve cariyelerinin Hun kağanlarına gönderilmesi, dünya tarihinin en eski diplomatik evlilik örnekleri arasında gösterilir.

Daha sonraki dönemlerde Avrupa Hunları, Selçuklu ve Osmanlı Türkleri de komşu ülkelerin hanedan ailelerinin kızlarıyla siyasi evlilikler yapmışlardır.

Aslında bu tür hanedan evlilikleri sadece Türklerde değil, Ortadoğu ve Avrupa tarihinde de rastlanan bir durumdur.

 

Ancak Türkler, bu evlilikleri sadece diplomatik amaçlarla yapmamışlardır. Türk saraylarına gelen yabancı hükümdarların kızları, öteden beri Türk toplumunda düşmana üstünlük olarak algılanmıştır.

Nitekim Türk saraylarına gelen soylu yabancı gelinlere çok rastlarız. Ancak Türk hükümdarların kendi kızlarını yabancı hanedanlara gelin gönderdiği pek görülmez.

Çin sarayından Hun kağanlarına ve şehzadelerine gelin gönderilen prenseslerden bazılarını hatırlatalım.

İlk Hun kağanı olan Teoman’ın birinci eşi Ay Kağan isimli bir Türk soylusu iken ikinci eşi Yen Şi isimli bir Çin Prensesidir.

Türk tarihinin en büyük hükümdarlarından birisi kabul edilen Mete’nin annesi, Teoman’ın Türk kökenli eşindendir.

Çinli prenses, kendi oğlunu kağan yapmak için çok çaba göstermiştir.

Bu nedenle Teoman ile oğlu Mete’nin arası açılmış ve bu kavganın sonunda Mete, babasını öldürerek kağan olmuştur.

Ancak Çinli prenseslerin Hun Kağanlarıyla evlenmesi, Mete Kağan döneminde kurumsallaşmaya başlamıştır.

İki ülke arasındaki bir dizi savaşın ardından Milattan Önce 198’de Hun ordusu tarafından kuşatılan Çin İmparatoru Kao Zu, ilginç biçimde Mete’nin eşine elçi göndererek kendisinden yardım ister.

Han ailesinin kutsal ruhlar tarafından korunduğunu ve öldürülmeleri halinde felaketlerin peşlerini bırakmayacağına dair safsatalar anlatır.

Barış için bedel ödemeye hazır olduklarını söyleyerek eşini ikna etmelerini rica eder.

Mete Kağan, bu durumu bir fırsata dönüştürür. Zaten savaşı kazansa bile çok kalabalık olan Çin ülkesini kontrol edemeyeceğini düşünmektedir.

Kuşatmayı kaldırır ve buna karşılık büyük miktarda yıllık vergi karşılığında bir barış anlaşması yapar.

Bu barış anlaşmasının koşullarından birisi, İmparatorun kızının kendisine gelin olarak gönderilmesiydi.

Ancak İmparatoriçe Li Yu’nun tek kızı vardı ve onu göndermek istemiyordu.

Bunun üzerine İmparatorun vezirlerinden biri şu fikri öne sürdü:

Hunlar, imparatorun prenseslerini tanıyorlar mı? Hayır! O halde, İmparatorun şanına uygun bir şekilde süslenecek herhangi bir kızı onlara göndersek ne olur?

İmparator, bu teklife sıcak baktı ve kendi büyük kızını değil, prenses ünvanı verilen saraydan bir başka kızı donatarak Hunlara gönderdi.

Her ne kadar Mete’ye söz verildiği gibi İmparatorun kızı eş olarak gönderilmese de sonraki yıllarda her iki tarafın hükümdarının her vefatında bir Çinli prensesin iyi niyet gösterisi olarak Hun Kağanlarına gelin olarak gönderilmesi bir gelenek haline geldi.

Hatta yıllık vergilerle beraber gönderilen hediyeler içinde Çin hanedan ailesi ile akraba kızların da gönderildiği zamanlar oldu.

Bunun kurumsallaşmasının da ilginç bir öyküsü vardır.

Çin İmparatoru Kao Zu’nun milattan önce 195’te ölümü üzerine yerine İmparatoriçe Li Yu hükmdar olur.

Mete Han, Çin sarayındaki kargaşayı fırsata çevirmek ister. İmparatoriçe Liyu’ya elçiler ile bir mektup gönderir. Üstünlüğünü kabul ettirmek için diplomatik nezaketi zorlayan bir teklif yapar.

Mektupta şöyle yazmaktadır:

Tek başına kalmış yalnız bir hükümdarım. Bataklığın ortasında doğdum, vahşi sığır ve atların dolaştığı düzlüklerde büyüdüm.

Birkaç kez sınıra kadar geldim, merkezi ülkeyi de gezmek istiyorum.

Siz majesteleri tek başınıza ve yalnız oturmaktasınız. Biz iki hükümdar da mutlu değiliz, zevk alabilecek hiçbir şey kalmadı.

Dolayısı ile bende olup sizde olmayanı vermek istiyorum

Görüldüğü gibi bu bir evlenme teklifinden fazlasıydı. Mete, Çin İmparatoriçesinden ülkesini ve tahtını istiyordu.

Li Yu çok öfkelenmişti. Mete ile sorun yaşamamak için kocası öldüğünde yüklü miktarda hediyelerle beraber yeni bir Çinli prensesi daha gelin olarak göndermişti. Ancak Mete, bu defa doğrudan İmparatoriçeyi eş olarak istiyordu.

Savaş ilan etmeyi düşünse de Çinli vezirler buna izin vermedi. Alttan alan bir mektupla elçilerini Mete’ye gönderdi.

Li Yu, mektupta şöyle diyordu:

Ülkemizi unutmayarak bir mektup gönderme lütfunda bulunmuşsunuz. Ülkem korku ve endişe içindedir. Günler geçtikçe kendi kendime düşünüyorum.

Yaşlandım, nefesim daralıyor, saçlarım ve dişlerim dökülüyor. Yürürken adımlarım düzensizleşti.

Lütfen kendinizi aşağılanmış hissetmeyiniz. Ülkemin bir suçu yoktur. Bunu böyle kabul ederek bizi affetmenizi rica ederim. Size bana ait iki takım atla çekilen iki imparatorluk arabasını hediye ediyorum. Onlara binerek ülkemi gezebilirsiniz.

Mete ne düşünmüştü bilinmez. Ancak İmparatoriçe 45 yaşlarındaydı. Mete Kağan ise en güçlü dönemlerini yaşıyordu ve İmparatoriçeden beş – on yaş kadar gençti.

Bu evlilik teklifinin Çin’deki kargaşadan yararlanmak amacıyla yapıldığını düşünebiliriz.

Mete’nin İmparatoriçe’den gelen olumsuz cevabı sorun etmediği görülüyor. Gönderdiği cevapta kötü bir niyet taşımadığını ifade ederek barışın devamını sağlıyor.

İmparatoriçe’nin küçük yaştaki oğlu öldüğünde fiilen iktidarı ele alması üzerine yine yüklü miktarda hediyeler gönderdiğini, saraydan genç bir soylu kızı da hediyeler arasında sunduğunu görüyoruz.

Böylece Çin ya da Hun hanedanındaki her iktidar değişikliğinde Çinlilerin hediyelerle birlikte bir soylu kızı gelin göndermesi bir gelenek haline geldi.

 

 

Milattan önce 174’te Mete’nin ölümü üzerine yerine oğlu Ki Ok geçti. Çinliler, yeni kağana da zengin hediyelerle beraber hemen bir prensesi eş olarak gönderdi. Böylece barışın devamını sağlamış oldu.

Ancak Kiok’un buna rağmen bazı yeni talepleri vardı.

Sınır boylarında pazarlar açılmasını ve gönderilen pirinç miktarının arttırılmasını istiyordu.

Bu yeni bir savaşa yol açtı.

Hunlar, Çin topraklarını yağmaladı. Sarayları yaktı.

Sonuçta Çinliler, yeni istekleri kabul etmek zorunda kaldılar ve imzalanan barış anlaşmasıyla beraber yeni bir Çinli prenses daha gönderdiler.

Milattan önce 160’ta Kiok öldü. Yerine geçen oğlu Kün Çin, anlaşmaya uygun olarak bir Çinli prensesle evlendi.

Buna rağmen vergilerin zamanında gönderilmemesi üzerine Kün Çin anlaşmayı bozdu.

Ancak savaş uzun sürmedi. Çin İmparatoru öldü ve yerine geçen oğlu anlaşmayı yeniledi.

Bu süreçte Hun ileri gelenlerinin de Çinlilerden çeşitli hediyeler aldıkları ve asil Çinli kızlarla evlendikleri görülür.

Bir nesil sonra Hun ülkesinde, damarlarında Çinli kanı taşıyan, Çince bilen ve Çin kültürüne ilgi duyan kimselerin etkin hale geldiği anlaşılıyor.

Bu durum, Çinlilerin giderek Hunlar üzerinde baskın hale gelmesine sebep oldu.

Bir müddet sonra hükümdar değişiminde Çinli prenseslerin gelin gönderilmesi geleneği sona erdi.

Bir Çin kaynağı, Hun kağanına gelin giden bir prensesin dramını şu şiirle ifade eder:

Yurdumdan ayrıldım, kara bağlarım,

Şimdi benim yurdum, Hunların çadırıdır.

Ocağım kül oldu, ona ağlarım.

Keşke hiç doğmasaydım..

Hunlar, yapağı eğirir, keçe giyerler.

Gözüme, gönlüme kötü gelirler.

Koyunun o kokmuş etini yerler.

Bakır bardakta sundukları sütü içemem.

Her gece sürekli davul döverler.

Güneş doğuncaya kadar dönerek eğlenirler.

Bozkırda rüzgarın sesi gökler gibi gürler.

Yollar toza dumana boğulur.



Akın Üner tarafından hazırlanmıştır.
Popüler Tarih, Popüler Kültür
Arap kökenli göçmen Akadlar, Sümer Uygarlığını nasıl ele geçirdi? TÜRKLERİN KAYIP 500 YILI (MS 48, MS 552) HUN KAĞANLARININ ÇİNLİ HATUNLARI BİLİNEN İLK TÜRK MİLLİYETÇİSİ HÜKÜMDAR: HUN KAĞANI Çİ Çİ URARTULAR, HURRİLER ve METANNİLER KÜRTLERİN GENETİK ATALARI MI? AŞİNALAR'IN GERÇEK TARİHİ Anadolu'nun Unutulmuş En Eski Üç Uygarlığı: Hattiler, Hurriler ve Luviler HIUNG-NU VEYA ASYA HUNLARI'NA DAİR ŞEHİR GEÇİŞİ HİZMET SINIFINDAKİ YOLLARDA YAN YOL KATILIMLARINDAN KAYNAKLANAN SORUNLARIN ÇÖZÜMÜNE BİR ÖNERİ SAKALARIN VE İSKİTLERİN GİZEMLİ TARİHİ DÜNYA HALKLARI, 2. BÖLÜM: GÜRCÜLER LAİKLİK KAVRAMI ve DÜNYADAKİ GELİŞİMİ Proto Çerkeslerin, Proto Gürcülerin, Proto Lazların, Proto Türklerin, Proto Keltlerin ve Trakların Genetik Akrabaları olarak İSKİTLER, KİMMERLER ve SARMATLAR BELEDİYE KAVRAMI VE BELEDİYECİLİK ANLAYIŞININ GELİŞİMİ VE CUMHURİYET ÖNCESİ TÜRKİYE’SİNDE TAŞIDIĞI ANLAM Arnavut Halk Destanı ve Türkülerinde İstanbul Ortaokul Öğrencilerinde Problemli İnternet Kullanımı İle Öz-yeterlik Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Aracı Rolünün İncelenmesi Nedenleri Sonuçları ve Çözüm Önerileri Bağlamında Akran Zorbalığı: Bir Olgubilim Çalışması İlk Yunan Parlementosu: Anabolu (Nafplion) Ağa (Vouleftikon) Camii RUS İSTİHBARAT BELGELERİNE GÖRE BALKAN TÜRKLERİ'NİN KÖKENLERİ Hadise, Çarşamba'yı Sel Aldı Türküsü'nü söylerse! Sürmeli Kadın'dan Zeus Baharı Uyarısı Karamanoğulları Beyliği ve Hanedan Ailesinin Kökenleri GÜZEL ASTROLOG MICHAELA ASTRO'NUN YEREL SEÇİM KEHANETLERİ: İSTANBUL, ANKARA, İZMİR, BURSA VE ANTALYA 2026'DA HİDROJEN BOMBASI ATACAKLAR, AZERBAYCANLI KAHİN NADİM ALIXANOV'UN 3. DÜNYA SAVAŞI KEHANETİ Oğuzların Kökenlerine Dair 4 Farklı Tarih Tezi BURSA DEPREMİ, BİZANS DÖNEMİNDEN GÜNÜMÜZE BURSA'NIN FAY HATLARI İLE SINAVI, 1855 VE YENİ KEŞİF KIZIL DELİ KAHİN'İN ERZİNCAN ALTIN MADENİ KEHANETİ GERÇEKLEŞTİ, PEKİ KİM BU X KAHİNİ? Kudüs: Mitolojilerin Savaştığı Şehir Zeki Müren Yaşasaydı ve Selanik Türküsü'nü Okusaydı DÜNYA HALKLARI, 1. BÖLÜM: TÜRKLER ASTROLOJİ BİLİM DALI MI? ASTROLOG MICHAELA ASTRO İZMİR VE MALATYA DEPREMLERİNİ TARİHİYLE NASIL BİLDİ ÇERKES MİTOLOJİSİ, ESKİ ÇERKES DİNİ VE NARTLAR Şiir Gibi Şehir: Varna TÜRKLERİN KUZENLERİ: MACARLAR, FİNLANDİYALILAR, ALMANLAR VE KELTLER TARİHİ VE KÜLTÜRÜYLE ÇERKESLER, DÜNYA HALKLARI 5. BÖLÜM DÜNYA HALKLARI 4. BÖLÜM: ÇİNGENELER (ROMANLAR) DÜNYA HALKLARI, 3. BÖLÜM: LAZLAR Yapay Zeka ile Tarkan'a Selanik Türküsü Söylettiler! ŞAMAN SELENGE: TÜRK MİTOLOJİSİNDE TENGRİ VE YARADILIŞ