Dünya, iki ay önce, 23 Haziran 2023 tarihinde Rusya’dan gelen bir isyan haberine şaşırmıştı. Rusya-Ukrayna savaşının artık iyice durağan hale geldiği bir dönemde, Rostov bölgesinde askeri bir hareketlilik yaşanmış, savaşta önemli rol oynayan WAGNER Lideri Prigojin’in Moskova’ya bayrak açtığı haberi yayılmıştı. TV lere, radyolara konuşan Prigojin, Rus Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanının istifa etmelerini, hatta cezalandırılmak üzere kendilerine teslim edilmesini istiyordu. Bu arada isyancı bazı birliklerin Moskova’ya doğru yola çıktığı TV görüntülerine yansıyordu. Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin olayı “silahlı isyan” olarak nitelemiş, isyanın bastırılacağını, sorumluların cezalandırılacağını açıklamıştı. WAGNER Grubu, Putin ile yakın bağlantıları bulunan iş insanı Yevgeni Prigojin tarafından kurulmuştu. 25 bin kişilik askeri güce sahip paralı askerler, Ukraynaya yönelik Rus askeri harekâtını kolaylaştırmak maksadıyla savaşın başında Ukrayna içlerinde faaliyet göstermiş, daha sonra cephenin belli bir kesiminin sorumluluğunu üstlenmişti. Grubun elinde tank, top, zırhlı muharebe aracı dâhil ağır silahlar mevcuttu. Prigojin, Mayıs 2023 ayı içinde Rus kuvvetlerinin, WAGNER Kamplarını vurduğunu, pek çok elemanının öldüğünü iddia ederek, Savunma Bakanı Sergey Soygu ve Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov’u suçlamıştı. Ayrıca savaş sırasında kendilerine mühimmat verilmediğini, Ukrayna kuvvetleri karşısında yalnız ve savunmasız bırakıldıklarını iddia ederek isyan etmişti. Kriz silahlı bir çatışmaya dönüşmeden, Beyaz Rusya Lideri Yukaşenko araya girmiş, Prigojin ve adamlarının hayatı karşılığında isyana son verilmişti. Anlaşma sonunda Prigojin’in Beyaz Rusya’ya sığındığı, isyana katılmayan elemanların düzenli orduya alınacağı, isyan edenlerin kendi memleketlerine gönderileceği ifade edilmişti. Aradan iki ay geçtikten sonra, 23 Ağustos 2023 günü, Prigojin ile birlikte altı üst düzey WAGNER yöneticisinin içinde bulunduğu özel uçağın düşmesi, akıllara Haziran ayındaki isyanı getirdi. Putin, yine yapmıştı yapacağını. Rakibini önce sakinleştirmiş, dokunulmayacağına inandırmış, sonra yok etmişti. Rusya’da, özellikle Putin döneminde, benzer olayların sık yaşandığı, muhaliflerin bir şekilde ortadan kaldırıldığı veya susturulduğu görülmektedir. 2004 yılında, Ukrayna’da Batı yanlısı muhalefet yapan Viktor Yuşçenko, Moskova yanlısı Başbakan Viktor Yanukoviç’e karşı yarıştığı seçim öncesinde, yediği bir yemekten zehirlenmiş, vücudunda, normalin bin katı dioksin içeriği bulunmuştur. Eski bir KGB ajanı ve Putin’in muhalifi olan Aleksander Litvinenko, bitki çayı içtikten sonra 2006 yılında ölmüştür. Şahsın kanında, radyoaktif Polonyum-210 bulunmuştur. İnsan hakları ihlallerini haber yapan gazeteci Anna Politkovskaya, 2006 yılında Moskova’daki dairesinin önünde vurularak öldürülmüştür. Vladimir Kara-Murza, Rus muhalif ve aktivisttir. 2015 ve 2017 yıllarında zehirlendiğini iddia etmiş, Almanya’da yapılan laboratuvar tetkiklerinde, kanında yüksek oranda cıva, bakır, manganez ve çinko bulunmuştur. Bazı devlet sırlarını İngilizlere sızdıran ve Londra’ya sığınan Sergey Skripal ile kızı, 2018 yılında Rusların geliştirdiği Noviçok sinir gazı ile zehirlenmişlerdir. Moskova, olayla ilişkisi olduğu iddialarını reddetmiştir. Rusya’nın önemli muhalefet liderlerinden Aleksey Navalni, 2020 yılında, yine aynı sinir gazı ile zehirlenmiş, Almanya’da tedavi görmüş ve Rusya’ya gönüllü dönmüştür. Rusya’ya girer girmez tutuklanan Navalni, halen hapistedir. Bütün bunlara ek olarak, son sekiz yılda altı Oligark’ın (Rus Milyarder) çeşitli yerlerde, çeşitli şekillerde şüpheli ölümleri gözleri Moskova’ya çevirmiş, Moskova her seferinde olayla bağlantısı olmadığını iddia etmiştir. Bütün yaşananlardan sonra, Moskova bu olayla da ilgisi olmadığını açıklayacaktır. Prigojin ve altı WAGNER yöneticisinin aynı uçakta olması ve o uçağın düşmesi Moskova’ya göre bir tesadüf olabilir. Bir yarı askeri kuruluşun lideri ve ömürleri namlunun ucunda geçen altı yöneticisinin aynı uçağa binmesi akıllara iki ihtimal getirmektedir. Birincisi, bu kişiler uçağa zorla, bayıltılarak ya da uyuşturularak bindirilmişler, uçak havalanmış, bir süre sonra, bomba patlatılarak ya da vurularak düşürülmüştür. İkincisi, bazı garantiler alınmış, o sözlere inanılmış, uçağa binilmiş, uçak benzer usullerle düşürülmüştür. Ya da, şu anda akıllara gelmeyen bir şekilde bu insanlar yok edilmişlerdir. Nasıl olursa olsun, olay Moskova’nın sorumluluğunu azaltmaz. Ancak Moskova daha ilk günden düşen uçağın tamamen yandığını, cesetlerin kömürleştiğini, DNA testlerinin zaman alacağını ifade etmiştir. Putin, 24 Agustos 2023 günü Prigojin’in ailesine taziye mesajı göndermiş, 25 Ağustos sabahı Prigojin’in cesedinin eksik parmağından, Utkin’in cesedinin vücudundaki dövmelerden teşhis edildiği açıklanmıştır. Bir gün önce tamamen yandığı ve kömürleştiği iddia edilen cesetlerin teşhis edilme şekillderi de ilginçtir. Moskova, bir doğru, bir yanlış haber yayımlayarak kafa karıştırmak, olayı zamana yaymak istemektedir. Sonuç olarak; 1. Putin bu güne kadar kendisine muhalefet eden, başkaldıran hiç kimseyi affetmemiştir. Bundan sonra da affetmeyeceğini bu olay ile bütün dünyaya göstermiştir. 2. Moskova, bu olaylarla bağlantısı olmadığını iddia etse de, zamanla bütün suçların ortaya çıkacağı, sorumluların hesap vereceği akıldan çıkarılmamalıdır. 3. WAGNER gibi yarı askeri silahlı grupların liderleri ve kurucuları da, karşılıklı menfaatler bittiğinde, kurbanlık bir koyun gibi ölüme gönderileceğini unutmamalıdır. Nevzat KUTLU