***
2022 yılında Almanya’dan bir telefon geldi. Belgesel film yapımcısı Gülsel Özkan, “The Future Desing Company”- Gelecek Film Şirketi- adına beni arıyordu. ARTE TV (Fransız-Alman Kültür ve Sanat Kanalı) için “MÜBADELE YÜZ YIL-SILA HASRETİ” adlı belgesel filmde rol almam için teklifte bulundu. Ailemin şahsında Yunanistan’dan Anadolu’ya zorunlu göç ile gelen Türk mübadilleri anlatacaktım. Sevinçle kabul ettim. Mübadele denilen kocaman okyanusta bir damla değil miydim?
***
14 Ocak 2023… Almanya’dan gelen rejisörüm Gülsel Özkan ve ekibi üç Alman genciyle İzmir Hava Limanı’nda buluştuk. Birlikte Ödemiş’e gittik. Memleketim Ödemiş’te kaldığımız sürece çok duygulu anlar yaşadım. Eski Mezarlık’a gittik önce. Uzun selviler altında yan yana yatan anneciğimin ve babacığımın kimliklerinin yazılı olduğu başuçlarındaki beyaz mermer taşlara sarılırken ilk çekimlerim oldu. Atilla İlhan’nın şiirini okurken hem öksüz hem yetim kaldığımı bir kez daha anladım.
Onlara veda edip hüzünle yanlarından ayrıldıktan sonra çocukluğumun ve ilk gençlik yıllarımın geçtiği Baylan Sokak’taki evimize gittik. Kiracı bayan karşıladı bizi. Kilitlenmeyen kapılardan “Hu!” Sesiyle giren komşularımızı, asmadan koparılıp yapılan koruk şerbetini anımsadım. Anneciğimin dikiş makinesin başında incecik ve duygulu sesiyle söylediği Rumeli türkülerini duyar gibi oldum! Bahçedeki limon ağacına sarılıp mübadil atalarımın ve ailemin hikâyelerini anlatırken filmim çekildi.
Ertesi gün Ödemiş Yıldız Müzesi’ne geldiğimizde Belediyemizin Kültür Müdürü İlknur Gündüz, ekibiyle karşıladı bizi. Müzenin Kitaplığı’nda Rejisörüm Gülsel Özkan’a mübadillerin yeni vatanlarında yaşadıkları uyum sorunlarını, memleket özlemlerini anlatırken, üç genç Alman filmci de kimi ışıkla, kimi çekimle, kimi de ses düzeniyle ilgileniyordu. Dillerini bilmesem de cana yakın bulduğum bu güler yüzlü üç gençle tercümanlığımızı Rejisörüm Gülsel Hanım yapıyordu.
***
Ödemiş’teki çekimlerimin ardından İzmir’e döndük. “İzmir-Buca Göç ve Mübadele Anı Evi” ilk durağımızdı. Anı Evi açılmadan önce atalarımın Rumeli’den gelirken getirdikleri yüz yıllık fotoğrafları, buraya armağan etmiştim. Duvardaki fotoğraflarından bana gülümseyerek bakarlarken bu kez Mübadele dışı bırakılan baba tarafımın hikâyesini anlattım film ekibine. Son çekimlerim gerçekleşmişti. Film ekibi, Anadolu’dan giden mübadil bir Rum ailenin hikâyesini kayda almak için Bursa’ya gittiler…
***
20 Ağustos 2023… Rejisörüm Gülsel Özkan’dan SILA HASRETİ adlı belgesel filminin bittiğini müjdeleyen bir mesaj aldım. Filmin Türkiye prömiyerinin Ayvalık Uluslararası Film Festivali’nde 17.09.2023, Saat: 21.30’da yapılacağını bildiriyordu. Çok sevindim. Yönetmen Gülsel Özkan, Mübadelenin 100. Yılında çektiği belgeseli Sıla Hasreti’ni “vatanını son bir kez göremeden ölen tüm Rum ve Türk mübadillere” ithaf etmiş. Film, hem konunun uzmanı Yunan ve Türk tarihçilerle hem de her iki taraftan mübadil ailelerin bugünkü temsilcileriyle yapılan röportajlarla süreci Balkan Savaşları’ndan başlayarak detaylı şekilde anlatıyor.
Bu acı dolu hikâyelere Fuat Saka’nın bestelediği ve orkestra düzenlemesi Vangelis Zografos’a ait Göç Senfonisi: Karanlık Sular’ın canlı performansından görüntüler de eşlik ediyor. Çok sayıda mübadilin yaşadığı Ayvalık da filmde Özkan’ın ziyaret ettiği mekânlar arasında.
Büyük çabalarla yapılan SILA HASRETİ filmimizin İzmir’deki Galası ise Belediye Başkanı eşliğinde yapılacak. Tarihi ve adresi aşağıdadır. Bu güzel filmi izlemeye herkesi davet ediyorum. Anlatılan sadece bizim değil tüm Anadolu’nun hikâyesidir…
03 Ekim 2023,
İzmir Sanat, Mimar Sinan, İzmir Fuarı 26 Ağustos Kapısı, Kültürpark, Konak/İzmir
Firdevs TUNÇAY
