Şakir Zümre
Şakir Zümre (Doğum: 1885, Varna – Ölüm: 16 Haziran 1966) Cumhuriyet döneminin ilk sanayicisi, İstiklal Savaşı'nın ilk Türk özel "uçak bombası" fabrikasının kurucusu, Hukukçu ve Bulgaristan Parlamentosu’nda önde gelen Türk milletvekili, Atatürk’ün yakın arkadaşı, Türk Kurtuluş Savaşı'nda Bulgaristan'dan Anadolu'ya silah kaçırma işini organize eden İstiklal Madalyası sahibi olan tarihi kişilik…

Şakir Zümre, ilköğrenimini Varna’da tamamladıktan sonra Cenevre’ye gider. Oradan, 1908’de hukuk fakültesinden mezun olmuş olarak memleketine geri döner. I. Dünya Savaşı sırasında, Varna Türk milletvekili olarak Bulgar Parlamentosu'na 17 Türk temsilciden biri olarak girer. Mareşal Fevzi Çakmak'ın yakın akrabası olan Zümre, aynı yıllarda Sofya’da Yarbay rütbesiyle Türk Askeri Ataşeliği görevinde bulunan Mustafa Kemal’le tanışır ve  yakın arkadaşlık kurar. İstiklal Savaşı’na destek vermek üzere yurt dışından Anadolu’ya silah ve cephane gönderilmesinde Bulgaristan Türklerine öncülük eder. Aynı zamanda savaş sanayisinde değerlendirilmek üzere Türkiye'ye usta ve teknisyen bulunmasında yardımcı olur. Tüm bu üstün hizmetleri nedeniyle İstiklal Madalyası alır.

İstiklal Savaşı'ndan sonra Türkiye’ye giden Şakir Zümre, Atatürk’ün onayıyla Türkiye’nin savunma sanayisinin ilk özel sektör fabrikasını kurar. İlk üretimler Bulgaristan’dan getirilen yabancı teknik kadro ile yapılırken, zamanla yetiştirilen Türk işçiler, 1930’lu yıllardan itibaren Bulgar teknisyenlerin yerini alır. Türk Hava Kuvvetleri'nin ve Türk Kara Kuvvetleri'nin ihtiyacı olan ilk silah ve cephaneler, ilk Türk denizaltı su bombaları, Şakir Zümre’nin kurduğu fabrikalarda üretilir. Bu silahlar aynı zamanda yurtdışına da satılır. Fakat, II. Dünya Savaşı'nın sonunda, ABD'nin yaptığı silah yardımı sebebiyle Şakir Zümre Fabrikaları, silah ve cephane üretimini terk etmek zorunda kalır. Sonrasında tarım aletleri, pik malzemeden yapılmış sıhhi tesisat malzemeleri, elektrik kofraları gibi ürünleri üretir. İş Bankası kumbaraları, Şakir Zümre’nin uzun yıllar ürettiği ürünlerden biri olur. Türk özel sektöründe üretilen, mazotla çalışan, 5 beygir gücünde ilk motor da yine Şakir Zümre Fabrikası’nda üretilmiştir. Ayrıca Türk halkının belleğinde önemli yer edinen, "Şakir Zümre" marka sobalarını üreticisi de yine odur.

 

Metin Edirneli