SAMSUN TARİHİNE UZANAN GÜNLÜK GEZİLERDEN DİYALOGLAR
Samsunda Tehcir ve Mübadele öncesine ait yerleşkelerin günümüzdeki durumlarını incelemek üzere benim gibi meraklı arkadaşlarla dağ tepe geziyoruz, çoğu zamanda bu gezilerimizde yurdundan zorla koparılmış insanların adı değiştirilen köylerini arıyoruz, bu yer isimlerinin çoğu nedense bir harita ve kitapta toplanmamış ya bir mahalle yada mevkii adı olarak oralarda yaşayanlar tarafından kullanılıyor.
Bugün size amatörce sürdüğümüz gezilerimizde başımızdan geçen diyalogları aktaracağım.
1-Diyalog
Yer Asarcık yayla köyü, karşıdan yaya olarak 10-12 yaşlarında bir çocuk geliyor.
---Koçum merhaba
---Merhaba amca
---Burada Moskoflar adında bir mahalle var mı?
---Amca o sizin dediğiniz yerdekini aldılar,
---Neyi aldılar oğlum
---Neyi olacak emaneti,
--- Söyle bakalım kimin emanetiymiş bu
---Hani rumların kaçarken gömdükleri altınlar var ya
---Oğlum biz sana Moskofları sormuştuk
---Amca dedim ya oradakini aldılar ama ben başka bir yer biliyorum
Bana da bir şeyler verirseniz sizi oraya götürürüm.
---Aslanım sen okula gitmiyor musun sana hazinenin toprak altında değil eğitimde, çalışmada, çağdaşlıkta olduğunu öğretmiyorlar mı?
---Ooooo Amca sen ne diyorsun bizim öğretmenler bile kazıyo, belediye başkanlarının iş makinalarıyla her yeri kazdığını biz bilmiyor muyuz?
Bu diyalog her yerde böyle uzayıp gidiyor gencecik beyinler böyle zehirlenip nesilden nesile bu zehir geçiyor, bu arada binlerce yılın tarihi zarar görüyor, ülkemize ve geleceğimize yazık oluyor.
SAMSUN TARİHİNE UZANAN GÜNLÜK GEZİLERDEN DİYALOGLAR----2------
Samsunun 1922 Yılına kadar en büyük köylerinden biri olan ...gölü arıyoruz, köyden ayrılmak zorunda kalan insanların yaşamının hikaye edildiği bir kitap beni bu arayışa itiyor, zar zor aylarca arayıp izine rastladığım köyün günümüzde hangi köye ait olduğunu öğrenmemin ardından yola revan olacağım ama en iyisi köyün muhtarını aramak öyle ya muhtarsa köyünün herşeyini bilir
---Zırrrr
---Alo ben ....... köyü Muhtarı................
---Muhtarım Ben ...göl diye bir yeri arıyorum senin köyde böyle bir yer varmı?
---Dur bakalım şimdi, oralar benden sorulur oranın hikâyesi çok derin
---Nasıl yani
---Neyse boş ver, aletin var mı?
---Alet derken
---Alet işte en derine inen
---Ya ben sana şimdi ne cevap verim, iki dakika önce tanıştık nasıl olduğunu anlamadan sıra alete geldi
---Kardeşim aletsiz zor olur haritan varsa oda olur,
---Hay Allah! Tamam muhtarım senden bana hayır yok, haydi kolay gelsin
SAMSUN TARİHİNE UZANAN GÜNLÜK GEZİLERDEN DİYALOGLAR----3----
Eski köylerden biri olan Haylazlara gitmek için Büyüklü köyündeyiz, tesadüfen orada bir müşterime rastlıyorum sohbet esnasında resmi izinle tarlasında kazı yapılacağını söylüyor, yine boş işlerden birine yakalandığımı anlıyorum
---Metin abi hayırdır bu define işi de nereden çıktı
---Yaaa, adamın biri elinde bir haritayla geldi, senin arazinde 400 Kilo altın var dedi, resmi izinde alacağını söyledi bulduğu altının yüzde yirmisini de bana verecek
---Abi desene çok zengin oldun
---Hayırlısıyla bir çıkaralım da
---abi gerçekten define çıkacağına inanıyor musun?
---İnanmasam izin verir miyim?
---Olduğunu sandığın altının gömüldüğü tarihte tüm Karadeniz’i sıksan 400 kilo altın çıkmaz abi 95 yil önce millet buralarda açlıktan çarığını yiyordu Rumlar 1922 yılında kaçtılar buradan
---Olurmu yaa, kaç kişi zengin oldu, hatta bir komşumuz buldu da 16 daireli apartman yaptırdı.
---Tamam abi bol şanslar ben bir kaç gün sonra seni arar hayırlı olsun derim
---Sağol Recep kardeşim
3 gün sonra aradığım hiç bir telefonuma cevap vermedi Metin abi, belliki kimsenin telefonunada cevap vermedi, boş hayaller insanı hem mutsuz hem rezil ediyor, daha sonraki günlerde tonlarca harfiyat yapıldığını ama bir çivi bile bulamadıklarını öğrendim. Allahtan define resmi yoldan ve tarihi eserin olmadığı yerde aranmış.
SAMSUN TARİHİNE UZANAN GÜNLÜK GEZİLERDEN DİYALOGLAR----4----
Topaluşağı, Akdoğan ve Ömer Gölü köylerine gideceğiz, geziye her zamanki gibi sabah saatlerinde başlıyoruz, bu köylerin şimdi yalnızca bir tanesi muhtarlı mahalle statüsünde Ömer Gölü eski bir köy ve günümüzde yine köy olarak geçiyor diğerleri ise yalnızca mevkii adı olarak kalmış bu yerlerin tamamında Kilise kalıntıları ve eski çeşmeler mevcut, çeşmelere günümüzde de ihtiyaç olduğundan çok zarar görselerde mevcudiyetini koruyorlar, amatörce bir merak olsa da eski köylerin envanterini çıkarıyorum bu çalışmalarda Şehrimin tarihi hakkında çok şey öğrendim define olgusu hariç tüm köylülerin yanından çok memnun ayrıldığımızı söyleyebilirim
Ömer gölüne giderken yolumuzun üstündeki Akdoğan mevkiinde geziniyor bilgi alacağımız birini arıyoruz derken meraklı biri çıkıyor
Kilise var mıydı çeşme nerdeydi derken adam aniden
---Kardeşim ben size her konuda yardım ederim
---Anlat bakalım buranın yerleşim planını evler, çeşme, fırın, ne varsa yerini göster bakalım
---Yaa hiç yorulmayın verin şu elinizdeki haritayı çıkaralım şu aradıklarınızı, yazıktır, günahtır, yer altında hiç bir işe yaramadan duruyor, ekonomiye kazandıralım şunları,
---Sen senaryoyu yazmışsın iki dakikada, define işini nereden çıkardın
---Oooo sizin gibi kimler gelip geçmedi ki buradan testi kırıklarından bıktık, bulan alıp gidiyor, haydi sizde daha fazla yormayın da çıkaralım şu emaneti
---Kardeşim biz buraya define için gelmedik unutulan köyleri ortaya çıkarıyoruz, bunları belki ileride bir kitap haline getirip yeni nesillere bilgi aktaracağız
---Abi sen onu külahıma anlat o dediklerine kimse inanmaz, hadi söyleyin de yerini hemen çıkaralım şunları, yazıktır günahtır ihtiyacım olmasa bu kadar ısrar etmem
Diyalog böyle uzayıp gidiyor vatandaşın gözü iyice körleşmiş, kutsal kitaba el basıp yemin etsen de bir işe yaramaz bilinçsizce tüm tarihi dokuyu yok ettiklerinin farkında bile değiller, mezarlara varana kadar her yeri kazıyorlar ve yeni nesillerde büyüklerinden ne görüyorsa aynısını yapıyorlar acil eğitim şart
SAMSUN TARİHİNE UZANAN GÜNLÜK GEZİLERDEN DİYALOGLAR---5----
Derbent, Ökse, Kelkaya, Karaperçin, Mantarlı köylerinden oluşan geziye bir arkadaşımla birlikte çıkıyoruz, Tekkeköy ve civarı bizim en çok ilgimizi çeken yerlerden biri eskiden Kelkaya adını taşıyan köy günümüzde Altınkaya adını almış böylece köyün keli gitmiş altın olmuş, köy ya da mahalle artık birbirine karıştı ya neyse Kelkaya da tanıdığımız bir arkadaş var geçerken beni de alın diyor, düzgün ve sevdiğimiz biri, Tekkeköy civarında en sağlam ayakta kalan kiliselerden birinin de burada olduğunu biliyorduk az sonra bize rehberlik eden arkadaşla görmeye de gideceğiz Jason kilisesinin sanki küçük bir modeli olan kilisenin içine girdik girmesine de.
----Ahmetttt ne oldu buraya Meteormu düştü diye hayretle söyleniyorum, bu çukurda neyin neyi, ortalık çukurdan çıkan molozlarla dolu adeta kilisenin tabanı parçalanmış
----Abi geçen ay geldiğimizde bir şey yoktu defineciler yapmış olmalı
----Bunun bir katliamdan ne farkı var bu kadar mı gözleri dönmüş
----Abi bunların kırıp dökmediği yer yok, bir şey de bulsalar gam yemeyeceğim,
----Ahmet bravo sana az sayıdaki farklı insandan birisin
---Abi görsek farkına varsak kazdırmayız ama bunlar ekip çalışıyor erketeleri kapıda bekler,
Üzülerek o tarihi kiliseden ayrılıyoruz restore edilse binlerce turistin uğrak yeri olur ama nerdeeee
SAMSUN TARİHİNE UZANAN GÜNLÜK GEZİLERDEN DİYALOGLAR---6--
Başköy, Karaperçin, Çimenli, ve özellikle ilginç isminden dolayı aradığımız "ŞEYTANLAR" köyünü görmek için bir arkadaşımla yola çıkıyoruz Başköy geçmişte Sınamataş adını taşıyor, Karaperçinle birlikte mübadeleden önceki en büyük köylerden biri, Sınamataş köyünün günümüzde sakinleri doğu Karadenizli, Karaperçin ise Mübadillerden oluşuyor bizim asıl görmek istediğimiz yer ise diğerlerine nazaran çok daha küçük bir köy olan "ŞEYTANLAR" ya da rumların verdiği isimle ŞEYTANANDON" her ikiside aynı anlama geliyor Andon yunancada ler lar ekinin karşılığı.
Sınamataş köyünün merkezine doğru giriyoruz orada müşterilerimde var fakat onları hiç aramaya gerek görmedik köylüler meraklıdır mutlaka bize yardımcı olacaklardır, köy nedense bomboş orta yaşlarda bir adam bahçesindeki ağaca çıkmış budama yapıyor,
---Merhaba abi kolay gelsin
---Sağol Kardaşum hayırdır
---Biz bir köy arıyoruz köyün adı "ŞEYTANLAR"
---Uyyyy, Uşaklar tam aradiğunuz adami puldunuz
iyiki baa rast keldunuz puranın hepsi şeytandu.
---Abi bizim şeytanlarla işimiz yok sadece bu adı taşıyan köyü arıyoruz
---Uşaklar sağlam keldunizmu maginanuz varmi
---Ne makinası abi biz köyü arıyoruz
---Uşaklar açuk etmayin bendan siza zarar kelmez
---arkadaş köyü bize tarif edecekmisin etmeyecekmisin
---La uşaklar hadi kidelum benda keleceğum,
Şeytanlara doğru hareket ediyoruz hiç kimsenin bizim tarihle ilgilendiğimize inancı yok, daha önce Samsun vilayetinde saha çalışmaları yapılmış olsaydı köylünün azda olsa bilgisi olur bu gelecek için iyi bir çalışma olurdu. Define olgusu beyinlere tamamen yerleşmiş onu yok etmek için çok uzun yıllar çalışmak gerek her şeyin başı eğitim, çalışmadan kazanma hırsı iliklerine kadar işlemiş define için yüzlerce yer kazabilecek adamları orman çalışması için bir günlüğüne de olsa gönüllü çalıştırmak imkânsız.
