ABD, İran istihbaratı ve güvenlik güçlerinin Hamas'ın 7 Ekim saldırısını planlamasına doğrudan yardım ettiği yönündeki haberleri hemen doğrulamasada, İran'ın Hamas ve Orta Doğu'daki diğer aşırılık yanlısı gruplarla köklü bir himaye ilişkisi olduğunu var sayiyor. Saldırıların, İran'ın Orta Doğu'daki çeşitli çatışmalardaki kötü niyetli etkisini artırmaya hazır olduğuna dair bir işaret olduğu yönündeki endişelere ek olarak, uzmanlar, İran destekli bir başka aşırılıkçı grup olan Hizbullah'ın da savaşa çekilip böylece genişlemeye devam edeceği yönündeki endişelerini dile getiriyorlar. Çatışma İsrail ve Filistin sınırlarının ötesinde. 9 Ekim'de IDF'nin (Israil Silahlı Kuvvetleri) Hizbullah'ın üslendiği Lübnan'daki hedeflere ateş açtığına dair raporlar ortaya çıktı. Konuyla ilgili İsrail'den yapılan açıklamada sınır ötesi operasyonun amacına açıklık getirilmedi.

ABD'nin 2023'te İsrail ile Suudi Arabistan arasında bir normalleşme anlaşmasına aracılık etme çabası, Ekim çatışmasıyla kaosa sürüklendi. Suudi Arabistan uzun süredir İsrail, Batı Şeria ve Gazze'deki Filistinli Arap nüfusun haklarını ve güvenliğini savunuyor. Özellikle Gazze'de bu halklar artık IDF operasyonlarının yolunda bulunuyor ve bu da İsraillilerin ve Suudilerin ortak anlayış yönünde kaydettikleri ilerlemeyi tehlikeye atıyor.

Son gelişmeler

İsrail tarihinin en aşırı sağ ve dindar hükümeti Aralık 2022'nin sonlarında göreve başladı. Koalisyon hükümeti Benjamin 'Bibi' Netanyahu ve Likud partisi tarafından yönetiliyor ve iki ultra Ortodoks parti ile Dini Parti dahil üç aşırı sağ partiden oluşuyor. Siyonizm partisi, Batı Şeria'daki yerleşimci hareketine bağlı aşırı milliyetçi bir grup. Netanyahu, iktidarda çoğunluğa ulaşmak için aşırı sağcı ortaklarına çeşitli tavizler verdi. Muhalifler, hükümetin işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerinin genişletilmesi ve geliştirilmesine öncelik vermesini eleştirdiler. İktidar koalisyonu da dini gerekçelerle LGBTQ+ kişilere yönelik ayrımcılığı destekledi ve Mart ayında ülke çapındaki protestolar nedeniyle yaşanan gecikmenin ardından Mayıs 2023'te hükümetin yargı denetiminin sınırlandırılması yönünde oy kullandı.

2022, İsrailliler ve Filistinliler arasında yenilenen şiddet düzeyine işaret ediyordu. 2023'ün ilk dokuz ayı, Batı Şeria'da neredeyse her gün İsrail saldırıları istikrarlı bir çatışma eğilimi ile karakterize edildi. İsrail, Haziran 2023'te beş bin yeni yerleşimci evini onayladı; bunlar, Filistin topraklarındaki diğer yerleşimlerle birlikte, uzmanlar ve hükümetler arası kurumlar tarafından uluslararası hukuka göre yasa dışı olarak değerlendiriliyor. İsrail ordusu ayrıca Mescid-i Aksa'ya bir günde iki kez baskın yapmak, Ramallah operasyonunda otuz beş kişiyi yaralamak ve Cenin mülteci kampına helikopterden füze fırlatmak da dahil olmak üzere operasyonlarını artırdı. Mayıs ayında İsrail, Hamas ve İsrail güçleri tarafından yaklaşık iki bin füze fırlatılmasıyla beş gün boyunca Gazzeli militanlarla savaştı. Ardından Temmuz ayında İsrail yaklaşık iki bin asker konuşlandırdı ve Batı Şeria'daki Cenin mülteci kampına geniş çaplı bir baskın düzenleyerek insansız hava aracı saldırıları düzenledi, on iki Filistinliyi öldürdü ve ellisini yaraladı. Operasyonda bir askerini kaybeden İsrail, ölenlerin tamamının militan olduğunu iddia etti. İsrail Başbakanı Bünyamin Netanyahu geri çekilirken saldırının "tek seferlik" bir olay olmadığını söyledi; İsrail, kampın Cenin Tugayları ve diğer militan gruplar için güvenli bir sığınak olarak hizmet vermesini engellemeyi amaçlıyor. Hamas, baskına Tel Aviv'e saldırı düzenleyerek ve İsrail'e füze fırlatarak karşılık verdi.

Ekim 2023'te İsrail ile Hamas arasında yaşanan bu yeni ve oldukçada kanlı çatışma, devam eden İsrail-Filistin çatışmasının onlarca yıldır en belirgin tırmanışına işaret ediyor. [Source: Global Conflict Tracker/conflict/Israeli-Palestinian]